‘Fors meer Nederlanders melden zich met gokverslaving, vooral jongeren’

“Maar hoe groter de risico’s en hoe kwetsbaarder de persoon, des te belangrijker de bescherming.” Dit kan ook gevolgen hebben voor de Nederlandse Loterij en Holland Casino. “We zien dat onder jonge mensen gokken normaal is geworden”, zei Struycken na afloop van de ministerraad.

Toch wijzen experts erop dat dit mechanisme dezelfde beloningsstructuur aanspreekt als gokken in een online casino. Jongeren willen erbij horen en voelen zich vaak beïnvloed door vrienden of klasgenoten die al gokken, wedden op voetbal komt veel voor. Het samen beleven van spanning, of het delen van “winnende lijstjes” in groepsapps, kan jongeren over de streep trekken. Een serieuze leeftijdscontrole, zoals het vragen naar het identiteitsbewijs, kennen de gokaanbieders niet. Wel moet je bij Unibet en Toto na een maand je leeftijd bewijzen voordat je verder kunt spelen. Toto heeft als legale aanbieder de techniek in huis om dat zelf te controleren.

Online gokken is een groeiend probleem onder jongeren en jongvolwassenen. Ouders en opvoeders spelen een belangrijke rol in het optijd signaleren van risicovol gokgedrag en het voorkomen van langer termijn problemen. Hoewel de gokwetgeving in Nederland duidelijke kaders biedt, blijft de verleiding groot en is het moeilijk in toom te houden. Een bekend voorbeeld is de samenwerking tussen de rapper Drake en het online casino Stake. Zijn gokstreams, waarin hij live hoge bedragen inzet, trekken miljoenen kijkers wereldwijd. Hoewel Drake een volwassen publiek aanspreekt, zijn er ook veel jongeren die meekijken en hierdoor een vertekend beeld krijgen van de risico’s.

Gokken kan onder andere leiden tot financiële en psychische problemen. En andersom kunnen problemen leiden tot een vlucht in gokgedrag. Het is belangrijk om te werken aan (effectief bewezen) preventie van deze problemen. Voor jongeren is Engelse casino’s dit extra gevaarlijk, omdat ze artiesten en influencers vaak als rolmodel zien.

Uit het onderzoek van de Kansspelautoriteit bleek dat de meldingen van de ouders en de klokkenluider klopten. Hoewel deelname van minderjarigen verboden is voor alle kansspelaanbieders, worden er geen “handhavende maatregelen” genomen tegen Unibet. Een van de redenen is dat de Kansspelautoriteit een test heeft gedaan bij twee andere aanbieders en dat die precies hetzelfde doen. “We delen wel boetes uit aan sites zonder vergunning, maar doen dat vanwege het feit dat ze zich überhaupt richten op de Nederlandse markt. Dat mag niet”, zegt hij. “En daarmee beschermen we ook zo veel mogelijk de jongeren die er spelen.” Onderzoek naar interventies laat voor specifieke interventies positieve effecten zien.

Laagdrempelige en anonieme hulp kan helpen om problemen snel te signaleren en escalatie te voorkomen. Wij willen dat minimaal 90% van de Nederlandse spelers kiest voor legale aanbieders van kansspelen. Wij zetten hoog in op innovatie, stevige handhaving en structurele samenwerking met relevante stakeholders.

Hierdoor kunnen zelfs relatief kleine schulden problematisch worden. Een ander psychologisch effect is dat gokken voor sommigen een vorm van ‘escapisme’ wordt. Ze proberen te ontsnappen van de problemen op school of thuis, en zoeken hun toevlucht in het online casino. Uiteindelijk verergert dit de oorspronkelijke problemen waar ze in zitten alleen maar.

Het gaat hierbij om alle vormen van kansspelen, inclusief online casino’s, sportweddenschappen en loterijen. De Europese Commissie kondigt aan dat online platforms die pornografie, gokken, alcohol of tabak aanbieden, verplicht worden om strikt de leeftijd van gebruikers te verifiëren. Dit is onderdeel van de naleving van de Digitaledienstenwet (DSA), gericht op het beter beschermen van minderjarigen tegen ongepaste content en producten. Lidstaten van de EU moeten uiterlijk eind 2024 een digitale identiteits-app beschikbaar stellen waarmee burgers anoniem hun leeftijd kunnen bevestigen zonder hun privacy te schenden. Staatssecretaris Struycken (Rechtsbescherming) herziet het beleid voor kansspelen.

De invloed van technologie en online platforms op online gokken bij jongeren best zorgwekkend te noemen. Via streams op Twitch, via influencers zoals Drake of Leftlanepapi, en via buitenlandse casino’s die zich slim verstoppen op social media, worden jongeren verleid tot gokken. Content gaat tegenwoordig ook snel viral, waardoor de videos een breed en vaak jong publiek bereikt. In combinatie met de vervagende grenzen tussen gamen en gokken, door lootboxes en skins betting, ontstaat een situatie waarin gokken wordt genormaliseerd. Uit onderzoek blijkt dat vooral jongvolwassenen (jonger dan 24 jaar) hierdoor sneller nieuwsgierig raken en het idee krijgen dat gokken een manier is om snel geld te verdienen. In een tijd waarin veel jongeren onder financiële druk en staan, maakt dit jongeren extra kwetsbaar voor gokreclames.

Hoe ouders signalen van gokgedrag kunnen herkennen

Wanneer een beroemdheid of streamer laat zien dat gokken normaal is of zelfs winstgevend kan zijn, wordt het voor jongeren normaler om ook te gaan gokken. Vooral ook omdat tegenwoordig bij casino’s gemakkelijk via iDEAL kan storten. Daarnaast kunnen jongeren vaak hun financiële problemen verbergen, waardoor schulden buiten het zicht van familie groeien. Pas wanneer incassobureaus of deurwaarders aan de deur kloppen, komt de ernst van de situatie aan het licht.

Dit systeem voorkomt dat mensen die zichzelf hebben uitgesloten vanwege gokproblemen, alsnog kunnen spelen. Bij Betsquare zien we dat jongeren veel kwetsbaarder zijn voor de risico’s van online gokken dan volwassenen. Hun brein is nog volop in ontwikkeling, waardoor de aantrekkingskracht van grote winsten en spannende spellen sterker werkt. Dit maakt dat jongeren eerder ten prooi vallen aan gokproblemen, met psychologische, sociale en financiële gevolgen die vaak langdurig doorwerken. Een belangrijk discussiepunt is de zichtbaarheid van gokreclames.

Hulp bij gokproblemen en gokverslaving

Jongeren die via zoekmachines als Google, sociale media of vage advertenties op deze sites belanden, kunnen zonder leeftijdscontrole of bescherming spelen. Hier is geen limiet op inzet of tijd, geen verplichte pauze en vaak ook een minder betrouwbare, niet-Nederlandse, klantenservice. Daarbij lopen spelers het risico dat winsten niet worden uitbetaald of dat hun persoonlijke gegevens niet veilig zijn.

Gokkers kunnen per maand maximaal 700 euro uitgeven, voor spelers onder de 24 jaar geldt een bedrag van 300 euro. Het aantal spelers dat meer geld per maand wil storten, is volgens de Kansspelautoriteit in de eerste drie maanden fors gedaald. En als spelers contact hebben met gokbedrijven, blijken ze hun goklimiet daarna vaker te verlagen. Spelers zijn sindsdien onder meer verplicht om contact op te nemen met gokbedrijven als ze een maandelijkse speellimiet willen instellen van boven de 350 euro. Voor spelers onder de 24 jaar is geldt dat al als ze meer dan 150 euro speellimiet willen. Spelen met een live dealer in een online casino kan online gokken veel spannender maken.

• Dokter roept gokverslaafden op zich niet alleen in te schrijven bij Cruks, maar daarnaast hulp te zoeken, in therapie te gaan, in zelfhulpgroepen of met een psycholoog te gaan praten.
• De combinatie van psychologische en sociale gevolgen kan jongeren vastzetten in een vicieuze cirkel.
• Hierdoor zou het voor minderjarigen onmogelijk moeten zijn om zich te registreren bij legale aanbieders.
• “Het is de meerwaarde van de herkenning, je zit allemaal in hetzelfde schuitje.”
• Dit type gokken wordt vaak gezien als onschuldig, omdat het start met virtuele items, maar deze items vertegenwoordigen wel een financiële waarde.

De Ksa werkt samen met onder andere Google, Meta, banken, hostingproviders, brancheorganisaties en buitenlandse toezichthouders. Ook zou het volgens hem mooi zijn als er overkoepelende limieten komen. “Als je nu bij een gokaanbieder gokt, kun je een maximaal bedrag verliezen, maar we hebben dertig legale aanbieders, dan kun je daarna naar de volgende.” Hij ziet de groei van het gokken terug in het aantal aanmeldingen bij zijn eigen organisatie, AGOG, met groepen door heel Nederland. “Het loopt de spuigaten uit. We moeten er regelmatig stoelen bij zetten omdat de ruimte te klein is.” Hij benadrukt wel dat een gokverbod niet de oplossing is, maar een hulpmiddel.

Verhoging van de minimumleeftijd kan ervoor zorgen dat jongeren pas op latere leeftijd gaan gokken

Floor van Bakkum van Jellinek vindt dat het beschermen van jongeren de hoogste prioriteit zou moeten hebben. “De hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling. Ze zijn daardoor veel gevoeliger voor beloning. En daardoor is de kans op verslaving ook veel groter.” In dezelfde periode deed ook een Unibet-medewerker melding van wat hij “twijfelachtige praktijken” van zijn werkgever noemde. “Een daarvan is dat Unibet stortingen van onbekende personen probleemloos accepteert, maar winsten niet aan minderjarigen uitbetaalt”, staat in een samenvatting van de melding. Alleen als de jongere stampij maakt bij de klantenservice, bestaat de kans dat de inzet wordt teruggestort, vertelde hij de toezichthouder.

• Hoewel Drake een volwassen publiek aanspreekt, zijn er ook veel jongeren die meekijken en hierdoor een vertekend beeld krijgen van de risico’s.
• Om deze problemen te voorkomen en tegen te gaan, moeten bedrijven een vergunning hebben om kansspelen aan te bieden.
• Zij komen in aanraking met kansspelen op een moment dat ze sterk beïnvloedbaar zijn en daardoor zeer vatbaar zijn voor de risico’s van kansspelen.
• Steeds meer geluiden gaan op voor een volledig verbod op gokreclames, vergelijkbaar met de restricties die ooit zijn ingesteld voor tabak en alcohol.

Vanwege de zorgwekkende resultaten uit deze rapporten geeft de staatssecretaris prioriteit aan wijzigingen bij online gokken. Deelnemers zijn dan lang aan het gokken en zetten veel geld in. Hierdoor kunnen zij bijvoorbeeld te maken krijgen met een gokverslaving of problematische schulden.

Het gevoel van herkenning en steun van lotgenoten helpt hen om stappen te zetten richting herstel. Door jongeren al vroeg bewust te maken van de risico’s, wordt de kans kleiner dat zij op latere leeftijd in de problemen komen. Naast de psychologische impact zijn er ook aanzienlijke sociale risico’s verbonden aan jongeren en gokken. Voor jongeren voelt dit vaak onschuldig omdat het onderdeel is van hun dagelijkse spelervaring.

In Nederland geldt een minimale leeftijd van 18 jaar om deel te nemen aan online kansspelen. Deze grens is er om jongeren te beschermen tegen de risico’s van gokken. Online casino’s, zoals Casino Bruno, zijn wettelijk verplicht om strikte controles uit te voeren en houden zich hier goed aan.

Forse daling roken, blowen en alcoholgebruik, óók on…

Ze maken gebruik van roodstand bij de bank, lenen geld van vrienden of familie of zelfs via commerciële aanbieders. Een negatieve BKR-registratie door betalingsachterstanden kan bijvoorbeeld jarenlang invloed hebben op de financiële mogelijkheden van een jongere. Denk hierbij aan het aanvragen van een lening, het huren van een woning, mobiel abonnement of zelfs het afsluiten van een hypotheek in de toekomst. De komende periode worden de voorbereidingen getroffen die nodig zijn om de wet- en regelgeving rondom kansspelen aan te kunnen passen. Naar verwachting kan eind 2025 worden begonnen met het formuleren van een wetsvoorstel. In de tussentijd wordt bekeken of bepaalde maatregelen al eerder kunnen plaatsvinden, zoals verdere aanscherping van de zorgplicht en reclamebeperkingen.

In de tussentijd bekijkt het ministerie of er al eerder maatregelen genomen kunnen worden, zoals verdere reclamebeperkingen. Maar Struycken gaat er niet van uit dat hij alle problemen rond het gokken kan oplossen. Reclame maken wil hij alleen nog in uitzonderlijke gevallen toestaan. Ook moet toezichthouder de Kansspelautoriteit (Ksa) makkelijker illegale goksites op zwart kunnen zetten.

Dit maakt het mogelijk om zonder oordeel vragen te stellen of zorgen te delen. Deze vorm van hulp is populair onder jongeren die hun gokprobleem (nog) niet willen bespreken met familie of vrienden. Jongeren kunnen zeldzame in-game objecten (“skins”) inzetten op gokwebsites, vaak buiten toezicht van officiële regulering. Deze skins vertegenwoordigen waarde, waardoor het vergelijkbaar is als gokken met crypto. Een schuld van enkele honderden euro’s kan betekenen dat jongeren geen geld meer hebben om bijvoorbeeld de telefoonrekening of zorgverzekering te betalen.

In 2022 kreeg een groot internationaal casino een boete van €5 miljoen wegens onvoldoende controle op minderjarige spelers. Bij alle populaire gokwebsites is het voor minderjarigen eenvoudig om vanuit Nederland te gokken. Hoewel deelname van jongeren verboden is, ontbreekt overal leeftijdscontrole, blijkt uit onderzoek van de NOS. Op 14 februari stelde Staatssecretaris Rechtsbescherming Teun Struycken nieuwe wetswijzigingen voor rondom online gokken. Een van deze wetswijzigingen is een verhoging van de minimumleeftijd van 18 naar 21 jaar voor de meest risicovolle online gokproducten. Het Expertisecentrum Gokken evalueert in deze blog de wetenschappelijke onderbouwing voor deze maatregel.

Daarvoor krijgt de Ksa meer handhavings- en toezichtinstrumenten. Dan gaat het bijvoorbeeld om het blokkeren van illegale websites. Ook krijgt de Ksa meer bevoegdheden om steviger toezicht te kunnen houden op legaal aanbod. De huidige visie stamt uit 2011 en gaat uit van een grote eigen verantwoordelijkheid voor spelers en aanbieders. Deze visie biedt te weinig ruimte voor de benodigde fundamentele wetswijzigingen op online kansspelen. Daarom komt de staatssecretaris met een nieuwe visie op kansspelen, waarbij het belangrijkste doel de bescherming van alle burgers tegen de risico’s van kansspelen is.

Hoe kan het dat online gokken zo makkelijk is als minderjarige? Pas als een minderjarige geld wint en de winst wil laten uitkeren, vragen zes van de tien aanbieders om een kopie van een identiteitsbewijs. Als een deelnemer dan minderjarig blijkt, kan hij fluiten naar zijn inzet. De Kansspelautoriteit kwam in 2016 ook al tot de conclusie dat goksites geen effectieve leeftijdscontroles doen, maar legde daarvoor nog nooit boetes op. Toch benadrukt bestuursvoorzitter René Jansen dat het beschermen van jongeren wel degelijk de hoogste prioriteit heeft.

Influencers en streamers als rolmodellen

Ook komt fraude, witwassen en andere criminaliteit voor bij kansspelen. Soms krijgen mensen bij illegale casino’s bijvoorbeeld hun winst niet betaald op hun rekening. Om deze problemen te voorkomen en tegen te gaan, moeten bedrijven een vergunning hebben om kansspelen aan te bieden. Sinds de invoering van de Wet Kansspelen op Afstand in oktober 2021 is online gokken in Nederland officieel gelegaliseerd en gereguleerd. Het doel van deze wetgeving was om spelers beter te beschermen, gokverslaving tegen te gaan en illegale aanbieders terug te dringen.

Een kleine inzet kan in korte tijd uitgroeien tot een grote schuld wanneer verliezen worden goed te maken met hogere inzetten. Het idee dat “de volgende ronde wel winst oplevert” kan leiden tot een vicieuze cirkel waarin jongeren hun financiële grenzen blijven overschrijden. Sindsdien is het aantal mensen dat online is gaan gokken toegenomen. Daarnaast neemt ook het aantal risico- en probleemspelers toe, vooral onder minderjarigen en jongvolwassenen. Online gokken is de afgelopen decennia steeds toegankelijker geworden. Jongeren komen bijna dagelijks in aanraking met gokreclame, vaak via social media.